Sahipsiz arazi ve mülke el koyup, onu işletmekle dînen mülk sayılır mı?
İslâm hukukuna göre cahiliyyette ve İslâmiyette ihya edilip işlenmemiş bir arazi, etrafma bir duvar çekip işletilmekle temellük edilmiş olur. Temellük, bir şeyi kendine mal etme anlamlarına gelir. “Temelluk”, âdetten ziyade alçalma ve tevazu göstermektir. Tevazu güzeldir, temellük çirkindir. Zira Rasûlullah (s.a.v); “Temelluk müminin ahlakından değildir. Ancak öğrencinin hocası için; çocuğun babası için; kölenin efendisi için temelluk yapması caizdir” buyurmuştur… (Mültekâ/Mevkûfât)
Yine bunun gibi Rûm, Semûd, Âd gibi kavimlerden kalan arazi ihyâ ile temellük edilebilir. Ancak İslâm Devleti müdahale etme hakkına sahiptir. İsterse temellüke mâni olabilir.
İslâm döneminde ve İslâm hakimiyeti altındaki arazi temellük edildikten sonra sahibi bilinmezse;
a) Hanefî ve Malik! mezheblerine göre yine ihya ile temellük edilebilir.
b) Şâfiî mezhebine göre beytulmal’e aittir.
c) Hanbelî mezhebine göre ise; Kamu menfaatına uygun bir şekilde dağıtımı yapılacaktır (46).
Dipnot
(46) el-Fıkh’ul-İslâmî ve edilletühü, c. 5, s. 552
